محمد عارف اسپناقچى پاشازاده
213
انقلاب الاسلام بين الخواص و العوام ( فارسي )
جانبردى غزالى مرحمت شد . حكمرانى و سردارى صعيد اعلى نيز كما فى السابق به امير على بن عمر مفوّض و برادرش امير عمر نيز در قلعه موقوف گرديد . روز جمعه بيستم حضرت خداوندگار ، نماز جمعه را در جامع الازهر ادا نمود و باز دست بذل و بخشش و انعام را گشوده ، فقرا و محتاجين را غريق لجّه منّ و مسار فرمودند . روز شنبه بيست و يكم حضرت خداوندگار عدو شكار ، بالعزّ و الافتخار ، به عزم جنگ تومانباى به رايت ظفر آيت عثمانى از مصر حركت داده ، در منزل بركة الحبشه نزول اجلال فرمودند . چون يونس پاشا مريض بود ، به همراهى كمال پاشازاده افندى قاضى عسكر آناطولى و دزدارزاده با مقدار كافى ساخلو در قلعهء مصر ماندند و مقرر شد كه من بعد عقد ديوان نگرديده ، امور دولتى را عند الاقتضا به توسط محمد پاشاى توقيعى عرض كرده ، هر حكمى كه صادر مىشود ، عمل نمايند . لشكر كه اين قرار را شنيد ، اظهار بىرضايتى نمودند . لهذا حكم محكمى شرف صدور يافت كه قرار مذكور موقت ، نه به طور مؤبّد است . در همين روز ، دستهاى از قشون به جانبردى غزالى داده ، فرمودند رفته ، اعراب باديه نشين را كه عصيان كرده بودند . بتازد . روز يكشنبه بيست و دوم توقف . شب بيست و سوم محمد پاشاى توقيعى از براى سركشى قراولان بيرون آمده ، حسينبيگ حاكم منتشا و اويسبيگ سايا اوغلى آلاى بيگى بيگ شهرى را خوابيده يافت . روز دوشنبه بيست و سوم ، احوال خوابيدگان عرض گرديد . حكم شد در جلو سراپرده ، به هر يكى از آنها صد چپ و راست زدند . در همين روز بيگلربيگىها سان لشكر ديده ، اطلاع از مقدار موجود اردو به حضرت خداوندگار دادند . روز سهشنبه بيست و چهارم خبر رسيد كه عربان عاصى در ريدانيه تحشّد نمودهاند . حكم شد احمد آقاى اميرآخور ، با دستهاى از قشون به دفع آنها برود و او نيز در شب بيست و پنجم به ايلغار متوجه ريدانيه شدند . روز چهارشنبه بيست و پنجم ، معلوم شد كه سنان پاشا در معبر اعراب عاصى كمين گذارده ، انبوهى از آنها را كشته و جمعى را به رود نيل ريخته و بعضى را هم اسير گرفته است . امروز محمد پاشاى توقيعى تمام لشكر حاضر ركاب ديوانى و قشون آناطولى و روم ايلى را سنان ديده ، توانا و ناتوان را جدا كرد و مقدار موجود را فهميده روزنامه داده . روز پنجشنبه بيست و ششم ديوان شد . يك ثوب خفتان چاتمه و پانزده هزار آقجه - يعنى دويست و چهل و نه تومان - به جانبردى غزالى بيگ و بيست هزار اقجه - يعنى سيصد و سى و سه تومان - به خير بيگ نعل بها داده شد . بالى بيگ حاكم آيدين و جانبردى غزالى حاكم صوفيه و فرزند بزرگخان از براى تنكيل عصات عربان ، به سمت خانك ارسال گرديد . روز جمعه بيست و هفتم نماز جمعه را در اردو ادا نمودند . روز شنبه بيست و هشتم بىوقوعات توقف . روز يكشنبه بيست و نهم سنان پاشا محض تطيب خاطر يونس پاشا از براى فرزند امير خير الدّين در حضور حضرت خداوندگار بىجهت مايه گرفته ، آدم مغرض و